در دربار شارلماني در آخن برآمد، در 840 در زليگنشتات1 درگذشت. مورخ و مربي كارولنژي، احتمالاً معمار نمازخانهٴ آخن. مهمترين اثرش زندگي شارلماني2 است كه از زندگي اوگوستوس تقليد شده بود. اين ممتازترين ثمرهٴ رونق كارولنژي است، و بهترين گزارش همزمان با اين عصر و بهترين شرح حال در قرون وسطي هم هست.
فركولف
فركولف ليزويي3 احتمالاً همراه ترابانوس در تور نزد الكوين تحصيل كرد، از 825 به بعد اسقف ليزو، در 852 يا 853 درگذشت. مورخ كارولنژي. تاريخ عالم را از آغاز تا زمان خودش در پنج كتاب نوشت، كتاب آخر طبعاً مهمتر است. اين اثر در اصل مجموعهاي است كه از منابع بسيار متعدد اقتباس شده. در فرانسه، اين نخستين اقدام براي بيان تاريخ به شمار ميرفت و از بيان وقايع فراتر رفته بود. فركولف نسخهاي از فن سپاهيگري وگتيوس را (نك نيمهٴ دوم سدهٴ چهارم) كه به دست خود تصحيح كرده بود، به شارل طاس4 تقديم كرد.
تاريخنويسي بيزانسي
سونكلوس
گيورگيوس سونكلوس5 مقارن اواخر سدهٴ هشتم در قسطنطنيه برآمد، او تا 810 هنوز زنده بود.
مورخ بيزانسي. پس از 806 وقايع عالم را از آغاز تا 284 نوشت كه همراه با تاريخ اوزبيوس اثر بسيار مهمي را براي مطالعهٴ تاريخ مسيحي تشكيل ميدهد.
تيوفانس معترف
تيوفانس معترف6 صومعهاي در نزديكي سيگريانه بر ساحل درياي مرمره احداث كرد، در حدود 817 در جزيرهٴ ساموتراس در تبعيد مرد. سالنامهنگار بيزانسي. پس از مرگ دوستش سونكلوس، كار او را دنبال كرد (حدود 811 تا 814)7 و تاريخ او را از 284 تا 813 نوشت. اين اثر حاوي تاريخ بيزانسي، و بهطور ضمني، تاريخ اسلام است و يكي از بهترين تواريخ بيزانسي به شمار ميرود.